Blog
Yapay zeka teklifini demo değil, dört soru seçsin
Kısaca: Yapay zeka satıcılarının demoları birbirine benzer, teklifleri hiç benzemez. Bu yüzden seçim çoğu zaman sunumu en iyi yapan firmaya kalır. Çözüm tekliflere daha çok bakmak değil, hepsini aynı tabloya indirmek: aynı alanlar, aynı sorular, aynı kabul ölçütü. Bu düzenleme işi yapay zekaya devredilebilir. Kararı yine siz verirsiniz ama karşılaştırılabilir bir masayla başlarsınız.
Yapay zeka satın alma süreçlerinin çoğu aynı yerden tıkanır. Dört firma çağrılır, dördü de demo yapar, dördü de etkileyicidir. Sonra teklifler gelir: biri kullanıcı başına aylık ücret, biri kurulum artı bakım, biri işlem başına fiyat, biri "kapsama göre görüşülür". Yan yana koyup karşılaştırmak mümkün değildir. Karar da genelde sunumu en iyi yapan firmaya kalır.
Sorun teklifleri yeterince incelememek değil. Sorun tekliflerin ortak bir dilinin olmaması. Demo her firmada iyi görünür çünkü demo, firmanın en iyi çalıştığı örnek üzerinden kurulur. Sizin işiniz o örnek değildir.
Demo neden herkesi aynı yere getirir
Demoda gördüğünüz şey ürünün kapasitesi değil, satıcının hazırlık kalitesidir. Veri temizdir, örnek seçilmiştir, soru senaryosu denenmiştir. Bu bir aldatma değil; herkes böyle yapar. Ama demo üzerinden yapılan karşılaştırma, dört firmayı da aynı iyi seviyede gösterdiği için hiçbir şeyi ayırt etmez.
Ayrım şu üç yerde ortaya çıkar: sizin verinizle ne olacağı, işin sahibi kim olacağı, işe yaramazsa nasıl çıkacağınız. Bunların üçü de demoda değil, teklif metninde ve sözleşmede saklıdır. Genelde de kimse sonuna kadar okumaz.
Önce işi tarif edin, ürünü değil
İhtiyaç metnini ürün diliyle yazarsanız gelen teklifler de ürün dilinde gelir ve karşılaştırılamaz. Önce yapılacak işi tarif edin. Bu metni satıcıya göndermeden önce kendi ekibiniz için yazın.
Asagida ekibimizde tekrar eden bir isin tarifi var.
Bu isi bir teknoloji tedarikcisine anlatacak sekilde yeniden yaz:
(1) is bugun nasil yapiliyor, adim adim,
(2) bu ise haftada kac saat gidiyor,
(3) is ciktisini kim kullaniyor ve ne karar veriyor,
(4) hangi veri kaynaklarina dokunuluyor,
(5) is yanlis yapilirsa ne olur,
(6) basarili sayilmasi icin neyin degismesi gerekir.
Hicbir urun, marka veya teknoloji adi kullanma.
Cozum onerme. Sadece bugunku isi tarif et.
Bilgi eksikse "EKSIK" yaz, tamamlama.
Is tarifi: [isi kendi kelimelerinizle yazin]Ürün adı yasağı burada bilerek var. İhtiyacı ürün üzerinden yazdığınız anda ihaleyi o ürüne benzeyenler kazanır. Altıncı madde ise en kritik olanı: başarı tanımını teklifler gelmeden yazmazsanız, teklifler size başarı tanımını satar.
Teklifleri tek tabloya indirin
Teklifler geldiğinde ilk iş okumak değil, aynı alanlara indirmek. Bu tamamen mekanik bir iştir ve yapay zekanın en güvenilir olduğu yer burasıdır.
Asagida farkli tedarikcilerden gelen teklifler var.
Her teklifi ayni sekiz alana indir:
(1) ne yapiyor, tek cumlede,
(2) fiyat modeli (sabit / kullanici basi / islem basi / diger),
(3) ilk yil toplam maliyet ve bu rakama neyin dahil olmadigi,
(4) kurulum suresi,
(5) bizden istenen veri ve erisimler,
(6) bizden istenen insan emegi (kim, kac gun),
(7) sozlesme suresi ve cikis kosullari,
(8) teklifte YAZMAYAN ama karsilastirma icin gereken bilgiler.
Her alani teklif metninden birebir alintiyla destekle.
Alintilayamadigin alana "TEKLIFTE YOK" yaz, tahmin etme.
Tabloyu tedarikci adlarini gizleyerek A, B, C diye ver.
Teklifler: [teklif metinlerini yapistirin]Firma adlarını gizletmek küçük bir ayrıntı gibi durur ama etkisi büyüktür. Tabloyu tanıdık marka olmadan okuduğunuzda hangi teklifin gerçekten ne verdiği görünür. Sekizinci alan da ayrı bir hazine: eksik bilgi listesi, satıcıya gönderilecek soruların hazır halidir.
Sözleşmede veriyi ve çıkışı arayın
Yapay zeka sözleşmelerinde iki madde diğerlerinden daha çok can yakar. Birincisi verinizin ne olacağı, ikincisi ayrılmak istediğinizde neyi geri alabildiğiniz. İkisi de sözleşmenin ortasında, teknik başlıkların arasında durur.
Asagida bir yapay zeka tedarikci sozlesmesi var.
Sadece su bes konuyu ara ve her biri icin ilgili maddeyi birebir alintila:
(1) verimizin modeli egitmek icin kullanilip kullanilmayacagi,
(2) verimizin nerede saklandigi ve hangi ulkede islendigi,
(3) alt yukleniciye veya ucuncu tarafa veri aktarimi,
(4) sozlesme bitince verimizin ve ciktilarin bize hangi formatta verilecegi,
(5) hatali cikti durumunda sorumlulugun kimde oldugu.
Her madde icin: madde numarasi, birebir alinti, tek cumlelik sade aciklama.
Sozlesmede hic gecmeyen konu icin "SOZLESMEDE DUZENLENMEMIS" yaz.
Bu bir hukuki gorus degildir; ciktiyi hukuk ekibine soru listesi olarak ver.
Sozlesme: [sozlesme metnini yapistirin]"Düzenlenmemiş" çıkan her madde bir risk değil, bir pazarlık başlığıdır. Sözleşme imzalanmadan önce sorulduğunda çoğu satıcı bu maddeleri yazmaya razı olur. İmzadan sonra sorulduğunda ise cevap değişir.
Kabul ölçütünü teklif gelmeden yazın
Pilotların büyük kısmı başarısız olduğu için değil, başarılı sayılıp sayılmayacağı belli olmadığı için sonuçsuz kalır. Ölçütü sonradan yazarsanız, elinizdeki sonuca uyan ölçütü yazarsınız.
Asagida bir yapay zeka pilotunun tanimi var.
Pilot icin olculebilir kabul olcutleri yaz:
(1) uc adet sayisal olcut, her birinin bugunku degeri ve hedef degeri,
(2) bu degerlerin nereden olculecegi,
(3) olcumu kimin yapacagi,
(4) pilotun ne kadar surecegi,
(5) hangi sonucta durdurulacagi.
Bugunku degerini bilmedigin olcutu yazma; onun yerine
"once bu deger olculmeli" satiri ekle.
Yuzde hedefi uydurma, hedefi bos birak ve isaretle.
Pilot tanimi: [pilotu yazin]Beşinci madde en çok atlanan maddedir. Durdurma koşulu yazılmamış pilotlar durmaz; bütçe bitene kadar sürer ve sonunda kimse sonucu sormaz. Tek satırlık bir durdurma koşulu, tek başına bir yönetişim aracıdır.
Modelin uyduracağı yerler ve kırmızı çizgiler
Model, tanıdığı bir firmanın adını gördüğünde teklifte yazmayan bilgi ekleyebilir: müşteri sayısı, referans kurumlar, sertifikalar. Alıntı şartı bunu büyük ölçüde keser ama denetim gerekir. Her turda rastgele iki alanı seçip alıntıyı teklif metninden doğrulayın.
Fiyat hesabına ayrıca bakın. Model toplam maliyeti hesaplarken çarpma yapar ve burada hata yapabilir. Tabloya giren her rakamı elle bir kez kontrol edin.
Kırmızı çizgiler net: bu araçları satıcı firmanın çalışanlarını, kurucularını veya sosyal medya profillerini araştırmak için kullanmayın. Değerlendirilen şey tekliftir. İkinci sınır gizlilik: teklifler ve sözleşmeler size güvenilerek gönderilmiş ticari belgelerdir. Hangi aracın veriyi nereye gönderdiğini bilmiyorsanız o metni oraya yapıştırmayın. Kurum içi bir araç kullanın ya da satıcıya bu belgelerin nasıl işleneceğini önceden bildirin.
İlk iki haftada nasıl uygularsınız
Yeni bir ihale beklemeyin. Geçen yıl karar verdiğiniz bir satın almayla test edin; sonucu bildiğiniz için karşılaştırma dürüst olur.
Birinci hafta: o dönemin tekliflerini ikinci promptla tabloya indirin, çıkan tabloyu o zaman verdiğiniz kararla karşılaştırın. Nerede ayrıldığınızı yazın. İkinci hafta: aynı satın almanın sözleşmesini üçüncü promptla taratın ve "düzenlenmemiş" çıkan maddeleri listeleyin. O liste, bir sonraki sözleşmede pazarlık gündeminiz olur.
İki haftanın çıktısı bir araç değil, kurumunuzun kendi teklif değerlendirme şablonudur. Ekipteki kişi değiştiğinde geriye kalan tek şey de odur.
Yapay zeka satın alırken asıl karar ürünü seçmek değil, hangi soruyu sorduğunuzu yazılı hale getirmektir.