Blog
Tedarikçiniz yapay zeka kullanıyor, sözleşmenizde tek satır yok
Kısaca: Kurumlar kendi yapay zeka kullanımını yazılı hale getirdi ama verilerini her gün dışarıya gönderdikleri tedarikçilere aynı soruyu hiç sormadı. Bordronuzu tutan büro, çağrılarınızı karşılayan merkez, metinlerinizi yazan ajans bugün büyük olasılıkla bir modele veri gönderiyor ve bunu size bildirmek zorunda değil. Aşağıdaki beş prompt tedarikçi listenizi riske göre sıralamanızı, tek sayfalık bir soru listesi çıkarmanızı, gelen cevapları ayıklamanızı ve sözleşmeye girecek maddeleri yazmanızı sağlıyor.
Kurumların yapay zeka konusunda son bir yılda öğrendiği en pratik şey şu: kendi çalışanınızın hangi aracı kullandığını bilmek zorundasınız. Politika yazıldı, izinli araç listesi çıkarıldı, eğitim verildi, kimin neyi nereye yazabileceği konuşuldu.
Aynı kurum, verisini her gün binanın dışına gönderdiği tedarikçilerine bu soruyu bir kez sormadı.
Bordronuzu bir muhasebe bürosu tutuyor. Müşteri çağrılarınızı bir çağrı merkezi karşılıyor. Sözleşme taslaklarınızı bir hukuk bürosu hazırlıyor. Pazarlama metinlerinizi bir ajans yazıyor. Bu dört tedarikçinin bugün yapay zeka kullanma olasılığı sizden düşük değil; muhtemelen daha yüksek, çünkü aynı işi daha az kişiyle ve daha kısa sürede yapmaları gerekiyor.
Hiçbiri de size bunu bildirmek zorunda değil. Sözleşmede öyle bir madde yok.
Riskin adresi değişmiyor
Tedarikçiniz sizin müşteri listenizi bir modele verip özet çıkardığında ortaya çıkan sorun tedarikçinin sorunu olarak kalmıyor. Veri sizin, müşteri sizin, müşteriye verilen taahhüt sizin. Bir sızıntı, bir yanlış bilgi ya da bir kişisel veri ihlali gündeme geldiğinde ilk aranan numara sizin numaranız oluyor.
Bu yeni bir hukuk değil, alt yüklenici mantığının aynısı. Yeni olan tek şey, alt yüklenicinin artık bir şirket değil bir model olması ve bu devrin sözleşmede hiçbir izinin bulunmaması. Tedarikçi kötü niyetli olmak zorunda da değil; işini hızlandırmak isteyen bir uzmanın verinizi bir araca yapıştırması yeterli.
Önce kimin elinde ne var, onu çıkarın
Bütün tedarikçilerinize aynı soruyu sormanız gerekmiyor. Temizlik şirketinize hangi modeli kullandığını sormanın kimseye faydası yok. Önce listeyi riske göre sıralayın: hangi tedarikçi hangi veriye dokunuyor, o veri dışarı çıkarsa ne oluyor.
Asagida kurumumun tedarikci listesi ve her tedarikcinin
yaptigi is var. Bunlari yapay zeka riski acisindan
sirala.
Her tedarikci icin su sutunlari doldur:
- Tedarikci adi
- Aldigimiz hizmet (tek cumle)
- Bize ait hangi veriye dokunuyor: musteri verisi /
calisan verisi / finansal veri / sozlesme ve hukuk /
teknik veri / hicbiri
- Bu veri bir dil modeline girse etkisi: yuksek / orta /
dusuk
- Bu tedarikcinin isini bir dil modeliyle yapmasi ne
kadar muhtemel: yuksek / orta / dusuk
- Onceliklendirme puani (etki x olasilik)
Kurallar:
- Puani yuksekten dusuge sirala.
- Listede olmayan tedarikci ekleme.
- Bir tedarikcinin yapay zeka kullandigini VARSAYMA;
sadece olasilik tahmini yap ve bunun tahmin oldugunu
ayrica yaz.
Tedarikci listesi: [listeyi yapistirin]Bu prompt sizi herkese soru sormaktan kurtarıyor. Çıkan listenin ilk beş satırı bu ay konuşmanız gereken tedarikçilerdir, gerisi bir sonraki yenilemeye kalabilir. Son kuraldaki "varsayma" satırı önemli, çünkü model aksi halde kendi tahminini bilgi gibi yazar ve o tahmin bir hafta sonra elinizde veri gibi dolaşır.
Tek sayfalık soru listesi yeter
Tedarikçiye elli soruluk bir denetim formu gönderirseniz cevap gelmez; gelen cevap da başka bir müşteriye yazılmış metnin kopyası olur. Beş altı somut soru ise cevaplaması kolay ama kaçması zor bir belgedir.
Bir tedarikciye gonderecegim, en fazla bir sayfalik
yapay zeka bilgi talebi yaz.
Tedarikci: [tedarikci adi]
Aldigimiz hizmet: [hizmetin tanimi]
Dokundugu veri: [veri turu]
Belge su sirayla olsun:
1) Iki cumlelik gerekce: neden soruyoruz.
2) EN FAZLA 7 SORU. Sorular su alanlari kapsasin:
- Bu isi yaparken yapay zeka araci kullaniyor
musunuz, hangi asamada
- Bize ait veri bu araca giriyor mu, giriyorsa hangi
alanlar
- Aracin saglayicisi kim, veri nerede isleniyor
- Cikti insan kontrolunden geciyor mu, kim onayliyor
- Kullandiginiz araci degistirirseniz bize haber
verir misiniz
- Alt yuklenicileriniz de kullaniyor mu
3) Cevap icin tarih ve tek bir muhatap adi alani.
Kurallar:
- Her soru evet/hayir ya da kisa cumleyle
cevaplanabilir olsun; acik uclu deneme yazisi isteme.
- Tehditkar olmayan, sade is tonunda yaz.
- Teknik terim kullanma.Yedi soru sınırı kasıtlı. Daha uzun bir form tedarikçinin hukuk birimine gider ve haftalarca bekler; bu uzunluk ise hizmet sorumlusunun kendi masasında cevaplayabileceği bir belgedir. "Aracı değiştirirseniz haber verir misiniz" sorusu bugünün değil, önümüzdeki bir yılın sorusudur ve tek cümleyle kalıcı bir yükümlülük kurar.
Gelen cevabı nasıl okuyacağınızı baştan bilin
Cevapların çoğu kibar olacak ve hiçbir şey söylemeyecek. Bu yüzden değerlendirmeyi okuma anında değil, önceden kurulmuş bir kalıpla yapın.
Asagida bir tedarikciden gelen yapay zeka bilgi talebi
cevabi var. Bu cevabi degerlendir.
Her soru icin:
- Soruldu mu, cevaplandi mi: tam / kismen / cevapsiz
- Cevapta gecen somut bilgi (arac adi, saglayici, yer,
onay mekanizmasi) - varsa aynen yaz
- Bu cevap bir sozlesme maddesine donusturulebilir mi
Sonda uc blok yaz:
A) BIZI RAHATLATAN NOKTALAR
B) ACIKTA KALAN NOKTALAR (her biri icin tek cumlelik
takip sorusu)
C) SOZLESMEYE TASINMASI GEREKEN TAAHHUTLER
Kurallar:
- Cevapta yazmayan hicbir seyi tamamlama.
- "Buyuk olasilikla sunu demek istiyor" gibi yorum
yapma; yazmiyorsa cevapsiz yaz.
Cevap metni: [gelen cevabi yapistirin]Bu promptun tek işi boş cevapları ayıklamak. "Veri güvenliğine azami önem veriyoruz" cümlesi cevapsız sayılır; araç adı, sağlayıcı ve onay mekanizması yazmıyorsa elinizde bir taahhüt yok. B bloğu da zaten bir sonraki e-postanızın gövdesi oluyor.
Sözleşmeye girecek maddeyi bugün yazın
Bir sonraki yenilemeyi beklemek bedava görünür. Değil: arada geçen sürede hiçbir şey talep edemezsiniz, çünkü talep edeceğiniz maddeyi yazmamışsınız.
Asagidaki tedarikci cevabina dayanarak, mevcut hizmet
sozlesmesine eklenecek bir yapay zeka ek maddesi
taslagi yaz.
Taslak su basliklari icersin:
- Bildirim: hangi durumlarda bize yazili haber verilir
- Veri sinirlari: hangi veri turleri modele girilemez
- Insan onayi: hangi ciktilar insan kontrolunden
gecmeden bize ulasamaz
- Alt yukleniciler: ayni yukumlulugun devredilmesi
- Kayit: hangi kayitlarin tutulacagi ve talep halinde
paylasilacagi
- Ihlal halinde: bildirim suresi ve sonucu
Kurallar:
- Sade Turkce yaz, madde numarasi kullan.
- Cevapta ZATEN taahhut edilmis seyleri aynen madde
haline getir; yeni istedigimiz seyleri ayri bir
baslik altinda "gorusulecek" diye isaretle.
- Bunun bir taslak oldugunu ve hukuk biriminin onayi
gerektigini notta belirt.
Tedarikci cevabi: [cevabi yapistirin]Çıkan metin hukukçu işi değil. Hukuk biriminizin önüne boş sayfa yerine üzerinde konuşulacak bir taslak koymak için var. "Görüşülecek" ayrımı süreci hızlandırıyor, çünkü tedarikçinin zaten kabul ettiği maddeler tartışma dışına çıkıyor ve masada sadece gerçek pazarlık kalıyor.
Bir kere sorup rafa kaldırmayın
Yılda bir sorulan soru, yıl içinde değişen aracı kaçırır. Tedarikçiniz altı ay sonra farklı bir araca geçtiğinde sizin elinizdeki cevap eskimiş olur.
Asagida tedarikcilerimizden aldigimiz yapay zeka
cevaplarinin ozeti var. Bunlari bir izleme listesine
cevir.
Liste su sutunlari icersin:
- Tedarikci
- Son cevap tarihi
- Bir sonraki sorma zamani (sozlesme yenileme tarihine
gore)
- Bu tedarikci icin TETIKLEYICI olaylar: hangi gelisme
olursa yenilemeyi beklemeden tekrar sorariz
Tetikleyici ornekleri: hizmet kapsaminin degismesi,
yeni bir veri turunun paylasilmasi, tedarikcinin el
degistirmesi, alt yuklenici degisikligi, kamuya yansiyan
bir guvenlik olayi.
Kurallar:
- Her tedarikci icin en fazla uc tetikleyici yaz.
- Tarih uydurma; elimizdeki sozlesme tarihlerini kullan,
tarih yoksa "tarih yok" yaz.
Ozet: [tedarikci cevaplarinin ozetini yapistirin]Bu liste takvimi değil olayı esas alıyor. Sözleşme kapsamı değiştiğinde soruyu tekrar sormak, yenileme tarihini beklemekten her zaman daha isabetli. Listeyi satın alma ekibinin gördüğü yere koyun; hukukta kalırsa kimse bakmıyor.
Bu iş bir insan denetimi değil
Buradaki hiçbir prompt tedarikçinin çalışanlarının tek tek ne yaptığını izlemek için değil. Amaç kurumun kurumla konuşması: hangi araç, hangi veri, kimin onayı, hangi kayıt. Bireye inen soru hem işe yaramıyor hem karşı tarafta kapıyı kapatıyor.
İkinci sınır modelin kendisinde. Bir tedarikçinin yapay zeka kullanıp kullanmadığını modele sorarsanız, model size makul görünen bir cevap üretir ve o cevabın hiçbir kaynağı olmaz. Tedarikçinin yapay zeka kullandığına dair tek geçerli bilgi tedarikçinin yazılı cevabıdır. Üçüncüsü de basit: bu yazışmaları bir modele verirken tedarikçinin ticari sırlarını ve isim bazlı bilgileri temizleyin. Kendiniz için beklediğiniz özeni göstermeden özen talep edemezsiniz.
Kendi binanızda yapay zekayı düzene sokmuş olabilirsiniz; verinizin önemli bir kısmı çoktan başka binalarda işleniyor.