Blog
Pilotu girişimle yaptınız, model kimin oldu
Kısaca: Yapay zeka pilotunu bir girişimle yaptıysanız ortada tek bir ürün yoktur. Veri, model, eğitim sonucu ağırlıklar ve prompt kütüphanesi diye dört ayrı varlık vardır. Sözleşmede genelde sadece çıktının kime ait olduğu yazar. Pilot başarılı olduğu gün hangi varlığın kimde kaldığı belirsizse pazarlık gücünüz sıfırdır.
Kurumsal yapay zeka pilotlarının çoğu bir girişimle yapılıyor. Mantıklı bir seçim: girişim hızlı, kendi ekibiniz dolu, risk pilotun büyüklüğüyle sınırlı kalıyor.
Sorun pilot bittiğinde başlıyor. Model çalıştı, ekip memnun, yaygınlaştırma gündemde. O masada sorulan ilk soru fiyat değildir: elimizde ne var?
Cevap genelde şu olur. Çıktı var, çıktıyı üreten şey yok.
Bu bir hukuk konusu gibi görünür ama değildir. Hukuk, kendisine ne sorulduysa onu yazar. Pilotu kuran kişi neyin üretileceğini söylemediyse sözleşme de onu düzenlemez.
Sözleşmede genelde tek satır yazıyor
Pilot sözleşmelerinde fikri mülkiyet maddesi çoğu zaman tek cümleye sıkışır: çalışma kapsamında üretilen çıktılar kuruma aittir.
Bu cümle bir rapor ya da sunum için yeterlidir. Çalışan bir model için değildir. Çıktı dar bir kelimedir; raporu alırsınız, raporu üreten şeyi almazsınız.
Pilot başlamadan önce yapılacak ilk iş, elinizdeki taslağın neyi düzenlediğini ve neyi hiç konuşmadığını görmektir.
Bu işi pilotun ortasında yapmak da mümkün ama pahalıdır. Model çalıştıktan sonra açılan sahiplik tartışmasında elinizde yeni bir koz yoktur; çalışan bir sistemi kapatma tehdidi kendinize karşı bir tehdittir.
Asagidaki pilot sozlesmesi taslagindan fikri mulkiyet ve veri
maddelerini cikar.
Taslak: [sozlesme metni]
Her madde icin uc sutunlu bir tablo yap:
- Neyin sahipligini duzenliyor (veri / model / agirliklar / prompt /
arayuz / rapor)
- Pilot bittiginde kimde kaliyor
- Metinde HIC gecmeyen ve bu yuzden belirsiz kalan nokta
Sonunda sadece belirsiz kalan noktalari tek bir listede topla.
Metinde yazmayan bir hakki var sayma, yoruma girme.
Bu prompt bir hukuki görüş üretmez, bir eksik listesi üretir. İşe yarayan kısmı da orasıdır: tartışılacak maddeleri değil, hiç yazılmamış maddeleri gösterir.
Ortada bir ürün değil, dört varlık var
Bir yapay zeka pilotunda üretilen şey tek parça değildir. En az dört ayrı varlık vardır ve dördünün sahibi farklı olabilir.
Veri sizindir. Model ve mimari girişimindir. Eğitim ya da ince ayar sonucu oluşan ağırlıklar sizin verinizle onun yöntemiyle üretilmiştir. Promptlar, değerlendirme seti ve iş akışı ise büyük ölçüde sizin ekibinizin emeğidir.
Bunların dördünü tek bir çözüm diye konuşmak, pazarlığı başlamadan kaybettiren şeydir.
En zor başlık üçüncüsüdür. Ağırlıklar iki tarafın katkısıyla oluşur ve ikisi de haklı bir iddia taşır. Burada çözüm tam sahiplik değil, kullanım hakkıdır: kurumun bu ağırlıkları süresiz ve bedelsiz kullanabilmesi, girişimin ise bunları başka müşteriye taşımaması çoğu pilot için yeterli bir dengedir.
Bir yapay zeka pilotunda uretilen varliklari dort sinifa ayir ve
her biri icin sahiplik sorusunu netlestir.
Pilot: [pilotun adi ve ne yaptigi]
Taraflar: [kurum] ve [girisim]
Siniflar: (1) veri, (2) model ve mimari, (3) ince ayar sonucu
agirliklar, (4) prompt, degerlendirme seti ve is akisi
Her sinif icin yaz:
- Pilotta bu varligi fiilen kim uretti
- Pilot bitince kimde kalmasi gerektigini savunan iki ayri gerekce
- Sozlesmede hic yazilmazsa varsayilan olarak kimde kalir
Cevabi tek bir tabloda ver.
Üçüncü sütun en çok işe yarayan sütundur. Yazılmayan her madde bir tarafın lehine varsayılır ve o taraf genelde sistemi elinde tutan taraftır.
Girişimin haklı olduğu yer
Girişim aynı modeli başka müşterilerine de satacaktır. Bu kötü niyet değil, onun iş modelidir. Bir pilot karşılığında bunu bırakmasını beklemek ticari olarak gerçekçi değildir.
Kurumların münhasırlık istemesi de genelde yanlış hedeflenir. Çoğu durumda istediğiniz şey rakibinizin aynı aracı kullanmaması değildir; istediğiniz şey, yarın bu işin durmamasıdır.
Bu yüzden münhasırlık konuşmasını üç seçenekle sınırlayın: sektör bazlı münhasırlık, sadece veri münhasırlığı ya da hiç münhasırlık yok. Üçüncüsü çoğu pilot için yeterlidir ve fiyatı belirgin biçimde düşürür.
Münhasırlıktan vazgeçtiğinizde karşılığında isteyebileceğiniz şeyler var ve bunlar daha ucuza gelir: ağırlıkların size özel kalması, kaynak kodun üçüncü bir yerde yedeklenmesi, fiyat artışına üst sınır ve geçiş desteğinin gün sayısıyla yazılması. Girişim için referans olmak da bir bedeldir; onu bedavaya vermeyin.
Pilot bittiğinde dört senaryo var
Pilot sonunda üç yol konuşulur: devam ediyoruz, ayrılıyoruz, işi devralıyoruz. Dördüncü yol hiç konuşulmaz ve en gerçek olanıdır: girişim kapanır ya da başka bir şirket onu satın alır.
Bir yapay zeka pilotu icin cikis senaryolarini yaz.
Pilot: [pilotun adi]
Senaryolar: devam ediyoruz, ayriliyoruz, isi devraliyoruz,
girisim kapaniyor ya da satin aliniyor
Her senaryo icin ayni uc basligi doldur:
- O gun elimizde fiilen ne olmali (dosya, kayit, erisim, belge)
- Karsi tarafta ne kalir
- Gecis kac gun surer ve bu surede kim neyi isletir
Senaryolari olasiliga gore degil, hazirliksiz yakalanma
maliyetine gore sirala.
Dördüncü senaryo yazıldığı anda sözleşmedeki birkaç madde kendiliğinden değişir. Kaynak kodun ya da ağırlıkların bir kopyasının üçüncü bir yerde durması, kapanma gününde teslim beklemekten çok daha ucuzdur.
Geçiş süresini de gün sayısıyla yazın. Doksan gün yazan bir madde ile iyi niyetle devredilir yazan bir madde arasındaki fark, işin durduğu hafta ortaya çıkar. Süreyi kim işletir sorusunun cevabı da isimle yazılsın, unvanla değil.
Prompt kütüphaneniz ve sınav setiniz sizin varlığınız
Pilotun en değerli çıktısı model olmayabilir. Modelin neyi yanlış yaptığını bilen değerlendirme seti genelde daha değerlidir, çünkü o set sizin işinizin bilgisidir.
Bu setin ve promptların adı sözleşmede geçmezse ikisi de girişimin deposunda kalır. Kötü niyetle değil, orada üretildiği için.
Pilot boyunca uretilen prompt, degerlendirme seti ve is akisi
belgelerini kurumsal varlik olarak kayda gecir.
Girdi: [prompt listesi, test ornekleri, akis belgeleri]
Her kalem icin yaz:
- Adi ve ne ise yaradigi
- Uretirken kimin bilgisi kullanildi (kurum / girisim / ikisi)
- Girisimin sistemi disinda nerede saklaniyor
- Yarin yollar ayrilsa bu kalem calismaya devam eder mi
Sonunda SADECE girisimin sistemi disinda kopyasi olmayan
kalemleri listele.
O son liste, yaygınlaştırma görüşmesine girmeden önce bakmanız gereken tek sayfadır. Listedeki her satır karşı tarafın pazarlık gücüdür.
Değerlendirme setinin ikinci faydası pilotun kendisinden bağımsızdır. Elinizde kalan bir sınav seti, bir sonraki tedarikçiyi ilk günden ölçmenizi sağlar. Aynı soruları ikinci bir araca sorduğunuzda karşılaştırma yapmak için haftalar harcamazsınız; bu yüzden set, sahipliğini en net yazmanız gereken kalemdir.
Veriyi geri almak değil, silindiğini doğrulamak
Çıkış maddesinin veri tarafı genelde yanlış yazılır. Verinin size geri verilmesi zaten anlamsızdır, veri sizde durmaktadır. Gereken şey silinmesi ve silmenin teyit edilmesidir.
Silindi demek yetmez. Hangi kopyaların silindiği yazılmalı: yedekler, kayıt dosyaları, ince ayar için hazırlanmış türev veri kümesi ve varsa modelin içinde kalan kısım. Pilot verisinde kişisel veri varsa bunun ince ayar setine girip girmediğini ayrıca sorun.
Bir sınır notu: bu maddeleri modele yazdırabilirsiniz ama onaylatamazsınız. Model sözleşme metnini yorumlarken metinde olmayan bir maddeyi varmış gibi özetleyebilir, madde numarası uydurabilir. Çıktıyı hukuk biriminize götürün. Girişimin size özel paylaştığı teknik bilgiyi dış bir modele yüklerken de izin alın; aksi halde kendi gizlilik maddenizi ihlal ederek mülkiyet maddesi yazmış olursunuz.
Tek sayfalık mülkiyet notu
Bütün bunların yazılı hali bir sözleşme eki olmak zorunda değil. Pilot başlamadan imzalanan tek sayfalık bir not, aylar sonra yapılacak tartışmanın tamamını kapatır.
Pilot baslamadan imzalanacak tek sayfalik bir mulkiyet notu yaz.
Pilot: [ad] Taraflar: [kurum] ve [girisim]
Not sunlari icersin:
- Dort varlik sinifi ve her birinin sahibi, her biri tek cumleyle
- Munhasirlik var mi, varsa kapsami (sektor / veri / yok)
- Dort cikis senaryosu ve her birinde teslim edilecekler
- Verinin silinmesi ve silmenin nasil teyit edilecegi
- Notu imzalayan iki isim ve notun gecerlilik tarihi
Bir sayfayi gecme, hukuki kalip cumle kullanma, her maddeyi
kurumun kendi gunluk diliyle yaz.
Notu satın alma imzalamasın. İmzalayacak iki isim, işin sahibi olan birim yöneticisi ve girişim tarafındaki kurucu olmalı. Çünkü pilot bittiğinde o iki kişi masada olacak.
Pilotun başarısı modeli çalıştırmak değildir; çalıştığı gün onun kime ait olduğunu biliyor olmaktır.