Blog
Ekibiniz yapay zekaya direnmiyor, kaybedeceğini koruyor
Kısaca: Yapay zekaya direnen ekip aslında direnmiyor, elindeki bir şeyi koruyor. Korunan şey çoğu zaman iş güvencesi değil; hatanın kime yazılacağı, doğrulama emeğinin kime kalacağı ve kendi işinin ne kadar görünür kalacağı. İtirazı toplantıda değil isimsiz ve yazılı toplayın, işin kimden ne götürdüğünü tabloya dökün, üç şeyi yazılı taahhüt edin ve en somut itirazı kabul testine çevirin. Aşağıda her adım için kopyala-yapıştır bir prompt var.
Yeni bir yapay zeka aracını duyurduğunuz toplantıda kimse itiraz etmez. Herkes başını sallar, pilot başlar, üç hafta sonra kullanım rakamları düşük çıkar. Sonra birisi "ekip direniyor" der ve konu bir anlatım sorununa dönüşür: bir eğitim daha yapalım, bir kez daha anlatalım.
Direnç neredeyse hiçbir zaman anlatım sorunu değildir. İnsanlar anlamadıkları için değil, anladıkları için geri durur.
"Direnç" dediğiniz şey bir kayıp hesabıdır
Bir çalışanın yeni bir araca mesafeli durmasının arkasında genellikle şu üç hesaptan biri vardır: bu iş benden ne götürüyor, çıktı hatalı olursa fatura kime kesilir, benim yaptığım işin değeri ne kadar görünmez hale geliyor.
Üçü de akılcı sorulardır. Üçünün de cevabı kurumda genellikle yazılı değildir. Yazılı olmayan yerde insanlar en kötü ihtimali varsayar, çünkü en kötü ihtimali varsaymak yanılırlarsa onları korur.
Yönetici tarafından sahne başka görünür: araç iyi, kazanç açık, karşı çıkmak için mantıklı bir sebep yok. Bu yüzden karşı çıkışı bir tutum meselesi sayarsınız. Tutum meselesi saydığınız anda elinizde yalnızca ikna kalır, oysa karşınızdaki kişi ikna değil güvence istiyordur.
Üç itiraz, üç ayrı cevap
"İşimi elimden alacak" itirazının cevabı bir slogan değildir. Cevap, hangi adımın devredildiğinin ve boşalan zamanın nereye gideceğinin yazılı olmasıdır. Boşalan zamanın nereye gittiği yazılmıyorsa çalışan haklıdır: gitmiyor demektir.
"Hata yaparsa ben mi sorumlu olacağım" itirazının cevabı sorumluluk zincirinin tek cümleyle yazılmasıdır. Yapay zekanın hazırladığı bir işi kontrol eden kişi, o işin tamamını üstlenmiş sayılmaz; neyi imzaladığı ve neyi imzalamadığı belirsizse herkes en güvenli davranışı seçer, o da aracı kullanmamaktır.
"Zaten iki katı iş çıkarıyorum" itirazı en çok küçümsenen ve çoğu zaman en haklı olanıdır. Yapay zeka bir işi üretmeyi hızlandırırken doğrulamayı hızlandırmaz. Doğrulama emeği için kimseye zaman verilmediyse araç, mevcut işin üstüne binmiş yeni bir iştir.
Birinci adım: itirazları toplantıda değil, isimsiz toplayın
Toplantıda söylenen itiraz, söyleyenin kariyer maliyetini hesapladıktan sonra kalan kısımdır. Gerçek itirazı görmek istiyorsanız kanalı değiştirmeniz gerekir.
Bir ekipte [is adi] isinde yapay zeka kullanimi
baslatilacak. Asagida ekipten isimsiz toplanmis
itiraz cumleleri var.
Yap:
1) Her itirazi su uc gruptan birine koy: is kaybi
endisesi, sorumluluk/hata endisesi, is yuku
endisesi. Hicbirine girmiyorsa "diger" yaz.
2) Her grup icin o gruptaki itirazlarin ortak
varsayimini tek cumleyle yaz.
3) Her grup icin yoneticinin YAZILI cevaplamasi
gereken tek soruyu yaz.
Kisi ismi, unvan veya kisiyi tanitabilecek detay
kullanma. Itiraz sayisi azsa "yetersiz veri" yaz,
eksigi tamamlama.
Itirazlar: [her satira bir itiraz]Bu prompt itirazları saymaz, gruplar. Amaç "kaç kişi karşı" sorusunun cevabını bulmak değil, üç farklı endişeye üç farklı cevap hazırlamanız gerektiğini görmektir. Aynı cevabı üçüne birden verdiğinizde hiçbiri karşılık bulmaz.
İkinci adım: işin kimden ne götürdüğünü tabloya dökün
Çoğu duyuru "verimlilik artacak" cümlesiyle yapılır ve kimin neyi bırakacağı hiç yazılmaz. Bunu yazmadan yapılan her konuşma, dinleyen kişinin kendi tahminini kullanmasıyla sonuçlanır.
Asagida bir isin bugunku adimlari var. Yapay zeka
[hangi adimlar] adimini devralacak.
Her adim icin su sutunlarla bir tablo doldur:
adim | bugun kim yapiyor | haftalik yaklasik sure |
devredilecek mi | devredilirse bosalan zamanin
gidecegi is | bu adimi yapan kisinin kaybettigi
gorunurluk
Son iki sutunu bos birakma. Bosalan zamanin
gidecegi is belli degilse "belirsiz" yaz, is
uydurma. Gorunurluk kaybi yoksa "yok" yaz ve
gerekcesini tek cumleyle ekle.
Adimlar: [her satira bir adim]Tablonun en değerli sütunu "kaybettiği görünürlük" sütunudur. Bir kişinin haftalık raporu, kontrol ettiği liste ya da toplantıda söylediği cümle onun işinin görünen yüzüyse ve o parça devredildiyse, o kişi zaman kazanmış ama yer kaybetmiştir. Bunu görmeden verilen hiçbir güvence inandırıcı olmaz.
Üçüncü adım: üç şeyi yazılı verin
Sözlü güvence dağıtmak ucuz olduğu için hiçbir şey ifade etmez. Yazılı olan, aynı cümlenin altı hafta sonra size gösterilebilmesi demektir; ekip de tam olarak bunu arar.
Asagidaki bilgilerle bir ekip icin tek sayfalik
"ne degisiyor" notu yaz.
Not su uc basligi acikca icermeli:
1) Olcum: neyin olculecegi ve neyin olculmeyecegi.
Kisi bazli kullanim izlenmeyecekse bunu acik
cumleyle yaz.
2) Sorumluluk: cikti hatali olursa sorumlulugun
kimde oldugu, kontrol adiminin ne oldugu ve
kontrolu yapan kisinin neyi imzalamadigi.
3) Zaman: ogrenme ve dogrulama icin ayrilan
haftalik sure ve bunun mevcut is hedeflerinden
dusulup dusulmedigi.
Dil sade olsun, taahhut cumleleri kesin kipte
yazilsin. Emin olmadigin hicbir taahhudu yazma,
yerine "[karar bekliyor]" koy ve kimin karar
vermesi gerektigini belirt.
Bilgiler: [ekip, is, arac, mevcut hedefler]Buradaki "[karar bekliyor]" işaretleri notun zayıflığı değil, gücüdür. Yarım kalan yerleri görünür bırakan bir not, hepsini doldurmuş gibi görünen bir nottan daha çok güven üretir; çünkü ekip zaten hangi soruların cevapsız olduğunu bilmektedir.
Dördüncü adım: en somut itirazı kabul testine çevirin
İtirazı olan kişiyi ikna etmeye çalışmak yerine ölçüt yazmaya davet edin. Bu, tartışmayı görüşten kanıta taşıyan tek hamledir ve çoğu zaman en sert itiraz sahibi en iyi test tasarımcısı çıkar.
Asagida bir yapay zeka ciktisiyla ilgili ekipten
gelen en somut itirazlar var.
Her itirazi bir KABUL TESTINE cevir:
- test adi
- hangi girdiyle calistirilacak
- hangi cikti "gecti", hangisi "kaldi" sayilir
- kac ornekte denenir
Olcutler sayilabilir olsun; "daha iyi olmali" gibi
ifadeleri sayilabilir hale getir. Itiraz
olculebilir degilse bunu yaz ve olculebilir hale
getirmek icin sorulmasi gereken soruyu ekle.
Itirazlar: [her satira bir itiraz]Testi yazan kişi sonucu da kabul etmek zorunda kalır. Araç testten kalırsa itiraz haklı çıkmıştır ve siz erken öğrenmiş olursunuz; geçerse tartışma kapanır. İkisi de kullanımı düşük bir pilotu aylarca sürüklemekten iyidir.
Beşinci adım: altı hafta sonra aynı soruyu tekrar sorun
Tek seferlik anket bir fotoğraftır, işe yaramaz. Aynı soruyu iki kez sormak ise verdiğiniz yazılı taahhütlerin sahada karşılığı olup olmadığını gösterir.
Asagida bir yapay zeka kullanimi icin alti hafta
arayla, ayni sorularla ve isimsiz toplanmis iki
olcum var.
Yap:
1) Hangi endise basligi azalmis, hangisi artmis,
hangisi ayni kalmis: tablo halinde yaz.
2) Artan veya ayni kalan her baslik icin, verilen
yazili taahhudun sahada gorunup gorunmedigini
sorgulayan tek soru yaz.
3) Verinin desteklemedigi yorum yapma. Fark
kucukse "anlamli fark yok" yaz ve nedenini
aciklamaya calisma.
Birinci olcum: [sonuclar]
Ikinci olcum: [sonuclar]Artan tek bir başlık varsa, o başlıkta verdiğiniz taahhüt tutmamıştır. Bunun cevabı yeni bir duyuru değil, o taahhüdün neden tutmadığını ekibe yazılı söylemektir.
Sınır: rolü izleyin, kişiyi izlemeyin
Bu adımların hepsi isimsizlik üzerine kuruludur ve bu bir nezaket tercihi değildir. Toplanan itirazlar bir gün kimin ne dediğini bulmak için kullanılırsa, ikinci ölçümde herkes "sorun yok" yazar ve elinizde işe yaramaz bir veri kalır. Kişi bazlı kullanım takibi de aynı sonucu doğurur: ölçtüğünüz şey benimseme değil, ölçüldüğünü bilen insanın davranışı olur.
İkinci sınır modelle ilgili. Bu promptlar sizin ekibinizi tanımıyor. Model, boşalan zamanın nereye gideceği ya da sorumluluğun kimde olduğu gibi konularda makul görünen bir tahminle boşluğu doldurabilir. "Belirsiz" ve "[karar bekliyor]" talimatları tam olarak bunun için var; o etiketleri silmek size iyi görünen ama kurumda karşılığı olmayan bir not bırakır.
Bir ekip yapay zekaya direnmez, yazılı olmayan bir vaade direnir.